Rượu vang có 4 thành phần chính: tannin, cồn,axít và mùi vị.
TANNIN
Chất tannin trong rượu được chiết xuất từ hạt, vỏ và cuống nho. Đây là
một yếu tố quan trọng quyết định thời gian ủ rượu tùy theo hàm lượng
tannin có trong rượu nhiều hay ít. Nó là một chất bảo quản tự nhiên có
trong nho. Tannin làm nên kết cấu và là thành phần chính của rượu. Có
thề cảm nhận chất tannin trong vòm miệng, chát giống như cảm giác uống
nước trà đặc.
Tannin là thành phần quan trọng trong việc ủ rượu đỏ hơn là rượu trắng.
Nó như là một chất bảo quản và sẽ nhạt dần. Khi rượu còn trẻ thường có
mùi thơm của hoa quả, mùi vị của rượu sẽ phát triển đa dạng theo thời
gian. Điều này nhận thấy rõ trong những chai rượu ngon để lâu năm. Khi
mức độ tannin đạt tới độ cân bằng, không lấn át các vị khác, lúc đó là
thời điểm lý tưởng nhất để uống và không nhất thiết phải ủ rượu đỏ thêm
nữa.
Tannin cũng có những đặc tính khác như chát đặc biệt có trong những chai rượu vang rất trẻ hay êm như trong rượu Beaujolais…
AXÍT
Tất cả các loại hoa quả đều cần chất axít như táo, chanh,
xoài, kể cả nho. Axít là chất làm cho hoa quả tươi ngon. Nếu không có
nó thì trái cây sẽ trở nên quá ngọt và làm ta phát ngấy, còn nếu ít quá
thì cứ như là uống xirô trái cây có đường.
Giống các loại trái cây, rượu cũng cần axít . Nếu quá ít nó sẽ trở nên
chán ngất và ngán ngẩm, đăc biệt là rượu ngọt . Còn nếu quá nhiều
axít sẽ trở nên chua gắt và không thể uống được. Mức độ axít có thể cảm
nhận được bằng miệng bởi vị chua trong rượu, cụ thể là hai bên đầu
lưỡi.
Một số loại axít như axít acetic là loại axít dể bay hơi, nếu có một
lượng nhỏ chúng cũng có thể làm bay hết hương vị của rượu. Nếu quá
nhiều, rượu sẽ chua giống với chất aceton thậm chí là chua như
dấm. Rượu có hàm lượng axít cao thì thường được biết là sản xuất ở xứ
lạnh như phía Bắc nước Pháp, nước Anh hay New Zealand. Còn nếu rượu có
lượng axít thấp thì thuộc các nước có thời tiết ấm hơn như ở Úc, nơi mà
chất axít trong nho thường thấp chỉ đủ để đảm bảo cho quá trình axít
hóa.
CỒN
Cồn là sản phẩm của quá trình lên men đường tự nhiên trong nho. Đơn
giản là rượu vang không thể thiếu cồn. Hàm lượng đường trong nho sẽ
quyết định nồng độ cồn của rượu. Ở Đức, thời tiết mát nên nho rất khó
chín, hàm lượng đường rất ít do vậy rượu chỉ có nồng độ cồn từ 7º - 8º.
Tuy nhiên ở những nơi có khí hậu ấm, nồng độ cồn sẽ phụ thuộc không
hoàn toàn vào đường mà cả nấm
men. Bởi vì khi rượu đạt tới 14º cồn thì nấm men sẽ ngưng phát triển và
chết. Vì thế rượu vang có nồng độ trên 15º hầu hết là có pha thêm cồn.
Quá trình chuyển đổi đường thành cồn là một bước sống còn trong quá
trình sản xuất rượu. Nhiều nhà làm rượu vang hiện đại luôn tập trung
vào việc kiểm soát quá trình lên men. Quá trình lên men luôn sinh nhiệt
vì vậy họ kiểm soát quá trình lên men trong nhiệt độ mát để giữ những
hương vị tươi mát của trái cây. So sánh những loại rượu lên men tự
nhiên để thấy rõ điều này. Mặc dù, quá trình lên men luôn diễn ra tự
nhiên nhờ vào nấm men sẵn có trong nho nhưng một số nhà làm rượu thích
dùng men nuôi để tạo ra những đặc tính rất riêng cho rượu như
rượu Beaujolais có mùi chuối.
MÙI VỊ
Vị của rượu rất đa dạng, nó tùy thuộc vào giống nho ( được trồng ở đâu,
vụ thu hoạch, thời tiết năm đó thế nào, thời điểm thu hoạch, qui trình
sản xuất, ... ). Ngoài ra, vị của rượu còn bị ảnh hưởng của một số yếu tố sau:
VỊ NGỌT
Rõ ràng là nếu quá trình lên men bị hãm lại thì mức độ tăng của nồng
độ cồn sẽ ít đi. Vì vậy trong rượu vẫn còn một lượng đường . Kể cả khi
quá trình lên men không bị can thiệp thì hầu hết lượng đường trong rượu
là 1g/l. Bởi một số hỗn hợp đường ngăn cản , chống lại sự phát triển
của nấm men nên hàm lượng đường còn lại sẽ quyết định độ ngọt của
rượu. Tuy nhiên, cho dù những loại rượu khô nhất cũng chứa một hàm
lượng đường nhất định. Hầu hết những loại rượu khô đều có lượng đường
ít nhất từ 2g/l đến 25g/l, lượng đường trong rượu càng nhiều thì rượu
càng ngọt hơn.
GỖ SỒI
Nhiều loại rượu được trưởng thành trong thùng gổ sồi thậm chí một số
loại còn lên men trong thùng rồi. Gổ sồi được lấy từ nhiều nguồn
(nhưng chủ yếu là từ rừng của Pháp hoặc Mỹ) sẽ cho rượu những đặc tính
khác nhau.Nhưng nói chung rượu nuôi trưởng thành trong thùng gổ sồi sẽ
có vị của bơ, cà phê, caramel, vali, vị cay và bơ nâu.
Gỗ Sồi Pháp cho nhiều hương bơ còn sồi Mỹ cho mùi vali và hương vi đậm
đà hơn. Mặc dù nói vậy nhưng có rất nhiều biến đổi trong phản ứng hóa
học này . Tất cả phụ thuộc vào thùng sồi đó cũ hay mới, sử dụng lại
bao nhiêu lần, rượu được nuôi trong thùng bao nhiêu lâu, rượu chỉ được
nuôi trưởng thành trong thùng sồi hay là được lên men trong thùng sồi,
thùng sồi đó đã được xử lý thế nào….
Thùng sồi được đốt xung quanh bằng vỏ bào của gổ sồi sẽ cho mùi khói và
mùi nướng. Còn thùng sồi nào được sử dụng kỹ thuật đóng thùng bắng hơi
nước thì sẽ cho hương vị của thức ăn làm từ ngũ cốc.
NẤM BOTRYTIS
Nấm Botrytis là một loại mốc có lợi cho nho, sinh sống trên vỏ nho
chín. Nho bị nhiễm nấm Botrytis trông rất xấu, bạc màu và nhăn nheo.
Nhưng rượu làm từ loại nho này rất ngon như rượu của vùng Sauternes.
Botrytis làm giảm luợng nước và tăng hàm lượng đường trong nho. Vì thế
sản lượng rượu cũng sẽ giảm và giá sẽ cao.
Botrytis thường xuât hiện ở những vùng có nhiều nước và sương mù
như vùng Sauternes ở Bordeaux và xung quanh vùng Neusiederlersee ở Úc.
Ở đó, buổi sang sương mù nhiều làm cho nho ẩm ướt, nắng buổi chiều làm
tan sương mù và se mặt nho. Nếu những nơi nào thời tiết quá ẩm ướt,
sương mù bao phủ suốt ngày thì chắc chắn nho sẽ bị thối rữa và một lý
do nữa làm giá rượu cao là khi thu hoạch những loại nho này cần rất cẩn
thận và cần nhiều người đi từng gốc hái từng chùm nho chứ không được
dùng máy để thu hoạch. Rượu được làm từ những loại nho này có mùi rất
thơm của hoa quả, ngọt và rất sánh.
MEN
Trong nhiều loại rượu, men là nhân tố chính tạo ra hương vị cho rượu.
Khi rượu đã lên men hoàn toàn nó thường bị vẩn đục và cặn, tạo ra bởi
những tế bào men đã chết. Chính vì thế người ta dùng nhiều kỹ thuật
khác nhau để lọc cặn ra khỏi rượu. Nếu rượu chứa cặn trong thời gian
dài sẽ làm tăng độ béo, có mùi vị của bánh mì và bánh biscuits. Kỹ
thuật này được dùng để tăng thêm sự sâu sắc cho nhiều loại Champagne,
cũng như Muscadet, rượu trắng Burgundy (bao gồm cả một số Chablis) và
một số rượu trắng khác. Ngoài ra còn có một số vị khác như: khoáng
chất, đặc tính của vùng đất và vị măng tây.